Η κυτταρομειωτική χειρουργική αποτελεί έναν κλάδο της χειρουργικής ογκολογίας με την οποία αντιμετωπίζονται παθήσεις που μπορεί να έχουν εξαπλωθεί στην κοιλιά και να έχουν δημιουργήσει περιτοναϊκή κακοήθεια ή περιτοναϊκή καρκινωμάτωση.

Σκοπός είναι η αφαίρεση ή η κατά το δυνατόν μεγαλύτερη αφαίρεση όλης της μακροσκοπικά ορατής νόσου από τις περιτοναϊκές επιφάνειες, δηλαδή της νόσου που μπορούμε να δούμε με γυμνό μάτι. Αυτό επιτυγχάνεται με ειδικές τεχνικές αφαίρεσης του περιτοναίου (περιτοναιοεκτομές), όπως περιγράφηκαν αρχικά από τον Paul H. Sugarbaker και εφαρμόζονται μέχρι σήμερα.

Σε επιλεγμένες περιπτώσεις, οι εκτομές μπορεί να χρειαστεί να συνδυαστούν με αφαίρεση και άλλων οργάνων, εφόσον αυτό κριθεί απαραίτητο.

Ο πιο συχνά χρησιμοποιούμενος δείκτης είναι ο δείκτης περιτοναϊκής καρκινωμάτωσης, PCI (Peritoneal Cancer Index). Η κοιλιακή χώρα διαχωρίζεται σε 13 περιοχές. Σε κάθε περιοχή εκτιμάται η έκταση της νόσου ανάλογα με το μέγεθος του όγκου και δίνεται βαθμολογία από 0 έως 3. Το άθροισμα των 13 περιοχών δίνει συνολικό σκορ από 0 έως 39, που αντιπροσωπεύει την έκταση της περιτοναϊκής κακοήθειας.

Η επάρκεια της κυτταρομείωσης εκτιμάται από το μέγεθος της νόσου που παραμένει μετά την επέμβαση.

Όταν η επέμβαση είναι CC-0 ή CC-1 μιλάμε για τέλεια ή σχεδόν τέλεια κυτταρομείωση.

Η επάρκεια της κυτταρομείωσης (CC) και ο δείκτης περιτοναϊκής καρκινωμάτωσης (PCI) είναι από τους σημαντικότερους παράγοντες που επηρεάζουν την επιβίωση. Όσο πληρέστερη είναι η κυτταρομείωση (ιδανικά CC-0 ή τουλάχιστον CC-1) και όσο μικρότερη είναι η έκταση της νόσου (χαμηλότερο PCI), τόσο καλύτερη αναμένεται να είναι η επιβίωση και τόσο μικρότερες πιθανότητες υποτροπής υπάρχουν.

Καλύτερα αποτελέσματα συνδέονται με χαμηλότερο PCI και κυτταρομείωση CC-0/CC-1.

Η ενδοπεριτοναϊκή χημειοθεραπεία βασίζεται στο ότι τα χημειοθεραπευτικά φάρμακα μπορούν να επικάθονται στις περιτοναϊκές επιφάνειες και να δρουν έντονα και παρατεταμένα, ενώ η απορρόφησή τους στη συστηματική κυκλοφορία είναι βραδεία. Έτσι έχουν την ικανότητα να καταστρέφουν τις περιτοναϊκές εμφυτεύσεις.

Η HIPEC έχει καλύτερα αποτελέσματα όταν έχει επιτευχθεί τέλεια ή σχεδόν τέλεια κυτταρομείωση (CC-0 ή CC-1), κάτι που αναδεικνύει τη σημασία της κυτταρομειωτικής επέμβασης. Η χορήγηση γίνεται στο τέλος της επέμβασης, μέσα στην κοιλιά του ασθενούς, σε υψηλή θερμοκρασία.

Σύμφωνα με μελέτες, σε αυτή τη θερμοκρασία είναι δυνατή η καταστροφή εμφυτεύσεων χωρίς βλάβη στο DNA των φυσιολογικών κυττάρων.

🌡️ 42,5–43°C

Η HIPEC εφαρμόζεται μετά την ολοκλήρωση της κυτταρομειωτικής επέμβασης και μπορεί να γίνει είτε με την ανοιχτή μέθοδο (Coliseum technique) είτε με την κλειστή.

Η διάρκεια της HIPEC εξαρτάται από τα φάρμακα που έχουν επιλεγεί και συνήθως κυμαίνεται από 60 έως 90 λεπτά.

Ο συνδυασμός κυτταρομειωτικής χειρουργικής και HIPEC θεωρείται σήμερα βασική θεραπεία για συγκεκριμένες παθήσεις με περιτοναϊκή διασπορά, καθώς και σε επιλεγμένες περιπτώσεις προφυλακτικά όταν υπάρχει υψηλός κίνδυνος ανάπτυξης περιτοναϊκής κακοήθειας.

Προφυλακτική HIPEC

Υπάρχουν επίσης παθήσεις που, παρότι δεν παρουσιάζονται αρχικά με περιτοναϊκή διασπορά, έχουν υψηλή πιθανότητα να αναπτύξουν περιτοναϊκή κακοήθεια, όπως τοπικά προχωρημένοι όγκοι του πεπτικού συστήματος και όγκοι που έχουν υποστεί διάτρηση. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η HIPEC μπορεί να χρησιμοποιηθεί προφυλακτικά για τη μείωση της πιθανότητας τοπικο-περιοχικών υποτροπών ή περιτοναϊκής κακοήθειας.

Για να είναι σωστή και ολοκληρωμένη η αντιμετώπιση, η θεραπεία πρέπει να πραγματοποιείται μόνο σε ειδικά και διαπιστευμένα κέντρα και από εξειδικευμένο ιατρικό, νοσηλευτικό και τεχνικό προσωπικό.